آینده مبهم دیپلماسی هسته‌ای

تجربه موفق برجام هنوز برای بسیاری از دیپلمات‌های کارکشته جهان یادآور این واقعیت است که حتی در پیچیده‌ترین پرونده‌ها، اگر اراده سیاسی و انسجام بین‌المللی وجود داشته باشد، دیپلماسی همچنان کارساز است.

دنیای اقتصاد:‌ در بحبوحه‌ تنش‌های فزاینده میان ایران، رژیم صهیونیستی و ایالات متحده، بار دیگر توافق هسته‌ای سال ۲۰۱۵ (برجام) به صدر مباحثات راهبردی بازگشته است؛ توافقی که بسیاری آن را نقطه‌عطفی در تاریخ دیپلماسی چندجانبه آمریکا می‌دانند. اکنون اما، در سایه‌ حملات نظامی، تعلیق همکاری ایران با آژانس بین‌المللی انرژی اتمی، و انباشت مواد حساس هسته‌ای، این توافق در آستانه فراموشی است؛ توافقی که به اذعان یکی از مقامات پیشین شورای امنیت ملی آمریکا، خروج ناگهانی دونالد ترامپ از آن، «ما را به وضعیت مخاطره‌آمیز کنونی کشاند».

جاش بلک، مدیر ارشد پیشین امور چندجانبه در شورای امنیت ملی آمریکا در دولت جو بایدن، در یادداشتی در شماره این هفته نشریه تایم نوشت، در سال ۲۰۱۵، پس از ماه‌ها مذاکره فشرده میان ایران، آمریکا، اتحادیه اروپا، روسیه و چین، توافقی حاصل شد که به موجب آن، ایران متعهد به محدودسازی گسترده فعالیت‌های هسته‌ای خود شد.

جاش بلک در ادامه خاطرنشان می‌کند: هدف ما این بود که در ازای اعمال محدودیت‌های گسترده بر فعالیت‌های هسته‌ای ایران، برداشتن تحریم‌ها را به‌صورت مرحله‌ای و قابل‌بازگشت ارائه دهیم. برای تقویت اهرم فشار، با سایر کشورها، نه‌فقط متحدان اروپایی بلکه بین روسیه و چین، هماهنگی نزدیکی برقرار بود. این روند، کاری دشوار، دقیق و پرمخاطره بود که ماه‌ها به طول انجامید. در نهایت تلاش‌ها نتیجه داد. از جمله مفاد کلیدی توافق که من هم جزئی از هیات مذاکره‌کننده آن بودم، انتقال حدود ۹۸درصد از اورانیوم غنی‌شده ایران به خارج از کشور، کاهش چشم‌گیر تعداد سانتریفیوژها و پذیرش بازرسی‌های دائمی و شفاف توسط آژانس بین‌المللی انرژی اتمی بود. این توافق، نتیجه‌ کارزاری پیچیده و چندلایه از سوی دولت اوباما بود که از سال ۲۰۰۹آغاز شد و با حمایت متحدان غربی، فشار تحریم‌ها را علیه تهران افزایش داد تا مسیر گفت‌وگو گشوده شود.

با این حال، در سال ۲۰۱۸، دونالد ترامپ با شعار «توافق بد» و بدون جایگزینی مشخص، تصمیم به خروج یک‌جانبه از برجام گرفت؛ اقدامی که به باور بسیاری از کارشناسان، ایران را از قیود توافق رها ساخت و راه را برای افزایش ذخایر اورانیوم و پیشرفت فنی برنامه هسته‌ای تهران گشود. بلک در یادداشت خود تصریح می‌کند: «انباشته شدن حدود ۴۰۸.۲۳کیلوگرم اورانیوم با غنای بالا در ایران که برای ساخت دست‌کم ۹ بمب اتمی کفایت می‌کند، نتیجه مستقیم تصمیم ترامپ است؛ تصمیمی که نه‌تنها بر پایه منطق دیپلماتیک نبود، بلکه بازگشت‌پذیری شرایط قبل از برجام را عملا ناممکن کرد.»

100% رایگان

کد : 2350

گروه : اخبار رسانه ها

تاریخ : 12 ماه پیش

پرینت

کپی لینک کوتاه