منافع ملی ایران در دوره گذار از نفت و بازچینی قدرت‌ها

جهان در مرحله گذار و تغییرات اساسی قرار گرفته است تغییراتی حتی فراگیر تر از دوران پس از جنگ جهانی اول و دوم، در این شرایط اگر ایران تضعیف شود تا دهها سال کمر راست نخواهد کرد. لذا پیشنهاد می‌شود به هر طریق ممکن جلوی جنگ و حمله نظامی به ایران گرفته شود.در حال حاضر آمریکا بنا دارد به هر طریق ممکن چین را کنترل کند؛ چرا که اگر نتواند اقتصادی چین را با امریکا هماهنگ کند و نتواند جلو تضعیف دلار را بگیرد، ممکن است اقتصاد آمریکا دچار بحران شود و در مسیر نزول یا سقوط قرار گیرد.

حدود پانزده سال پیش در حالی‌ که شب‌های سرد زمستان و مصارف بالای گاز در صنایع، کشورهای صنعتی اروپایی را تشنه گاز قطر کرده و وابستگی بیش از حد به گاز روسیه، تهدیدی عمیق برای کل اتحادیه اروپا محسوب می‌شد، شرکت‌های بزرگ اروپایی و کشور گازخیز قطر عظم آن کردند تا خط لوله گاز قطر به اتحادیه اروپا را احداث کنند.
اقتصادی‌ترین مسیر عبور این خط لوله از سوریه بود و اجرای این خط لوله منافع عظیمی برای قطر و اتحادیه اروپا به دنبال داشت.اما در سویی دیگر، همین خط لوله زنگ خطر بزرگی برای روسیه بود و تحت هیچ شرایطی اجازه احداث آن یا هر خط لوله رقیبی برای انتقال گاز به اروپا را نمی‌داد.
وابستگی اروپا به گاز روسیه بزرگترین اهرم برای کسب درآمدهای کلان برای روسیه و فشار بر اتحادیه اروپا بود و اصل اساسی سیاست بین المللی روسیه بر این پایه استوار بود که تحت هیچ شرایطی اجازه ندهد گاز قطر و ایران به اروپا برسد تا بدین ترتیب ضمن بازی با قیمت گاز و کسب هزاران میلیارد دلار منافع اقتصادی، سیاست‌های خود را در منطقه اعمال گ کند.
آمریکا نیز تمایل واقعی چندانی به اجرای خط لوله گاز قطر به اروپا نداشت چرا که با این اقدام، گاز قطر با قیمت ارزان به اروپا می‌رسید و آمریکا اصلی ترین بازار خود جهت صادرات گاز ال‌ان‌جی به اتحادیه اروپا را از دست می‌داد یا حداقل از میزان صادرات به اروپا کاسته می‌شد و گاز LNG آمریکا با کرایه حمل سنگین تا اروپا، توان رقابت با گازی که با خط لوله از قطر تا اروپا منتقل می شد را نداشت.
اجرای خط لوله گاز قطر به اروپا از مسیر سوریه، برای سوریه نیز منافع کلانی به دنبال داشت، اما رژیم اسد که تحت حمایت و نفوذ روسیه قرار داشت احتمالا نمی توانست بدون کسب رضایت روسیه اجازه اجرای این خط لوله در خاک خود را بدهد. رژیم اسد کسب پشتیبانی سیاسی روسیه را بر منافع کلان و بلند مدت این خط لوله ترجیح داد.
با وجود تلاش های بسیار ومذاکره‌های قطر و عربستان با رژیم اسد و پیشنهادهای اقتصادی جذاب به بشار اسد، این رژیم با انتقال خط لوله گاز قطر از سوریه مخالفت کرد.
این مخالفت که همزمان با بهار عربی بود قطر و عربستان را بر آن داشت تا به فکر تغییر رژیم اسد برآیند و اعتراضات سوریه از شهر درعا آغاز و به حمص، حلب، ادلب و دمشق کشیده شده و رژیم اسد را تا مرز سقوط پیش برد. اگر حمایت های تمام عیار ایران نبود، رژیم اسد قطعا سقوط می‌کرد.
بازی روسیه در این ماجرا اما جای تحلیل بسیار دارد؛ روسیه با وجود اینکه بازیگر اصلی در جلوگیری از احداث خط لوله گاز قطر بود اما در جنگ داخلی سوریه تا سال‌ها کم تحرک و بیشتر نظاره‌گر بود.

ماجرای رقابت با خط لوله فرضی ایران

برخی از تحلیلگران خط لوله قطر، سوریه، ترکیه، اروپا را رقیب خط لوله فرضی ایران، عراق، سوریه،ترکیه اروپا مورد تجزیه و تحلیل قرار داده‌اند، در حالی که از ابتدا موهوم بودن این خط لوله قابل پیش‌بینی بود.
شدت مصرف انرژی در ایران طی ۲۰ سال گذشته در حدی بوده که از همان زمان مسلم بود با این روند، ایران، گازی برای صادرات به اروپا نخواهد داشت و حداکثر توان صادراتی ایران تامین نیاز کشور ترکیه خواهد بود. اما برخی خط لوله موهوم ایران، عراق، سوریه، ترکیه و اروپا را از جمله انگیزه‌های حمایت جمهوری اسلامی از رژیم اسد در سیاست مقابله با خط لوله قطر می‌دانستند در حالی‌که خط لوله قطر اجرا نشد اما ایران هنوز نتوانسته از طریق خط لوله موجود ترکیه، گازی به اروپا صادر کند و حتی برخی سالها نتوانسته میزان گازی را که به ترکیه متعهد بوده ارسال کند.
روسیه زمانی که در بحران اوکراین گرفتار شد و وابستگی اروپا به گاز روسیه طی چند سال از بین رفت، دیگر خط قرمز حفظ حکومت بشار اسد هم برایش به پایان رسید و به آسانی حکومت بشار اسد را تحویل غرب داد و در این تصمیم خود کوچکترین توجهی به منافع ایران نکرد.
قطر بعد از ناامیدی از سوریه، صدها میلیارد دلار روی تبدیل گاز به LNG سرمایه گذاری کرد و اکنون گاز تولیدی خود را بصورت LNG (گاز مایع) با کشتی صادر می‌کند.

آغاز حرکت از عصر نفت به عصر برق

استراتژی‌های کلان انرژی عامل اصلی دو جنگ سوریه و اوکراین بوده است. جنگ اوکراین با تحریک هر کشوری که انجام شده نتایج عمیقی در آینده اقتصاد جهانی به دنبال دارد. این جنگ قطعا منجر به تضعیف موقعیت اقتصادی و سیاسی روسیه خواهد شد. این جنگ منجر به افزایش قیمت نفت و گاز شده و احتمالا این شرایط همچنان برای مدتی تداوم خواهد یافت.

افزایش قیمت نفت و گاز منافع قابل توجهی برای آمریکا و سایر صادر کنندگان نفت و گاز به دنبال دارد روسیه نیز بخشی از نفت و گازش را صادر می‌کند اما مجبور است نفت خود را با تخفیف ۲۰تا ۳۰ دلاری و غالبا به چین بفروشد. چین نفت ارزان خریداری کرده و محصولات خود را بر اساس نفت گران صادر و از این بابت منافع قابل توجهی کسب می‌کند. جنگ اوکراین صادرات نفت و گاز روسیه را محدود و این کشور را با مشکلات متعدد اقتصادی مواجه خواهد کرد.
از سوی دیگر تخفیف زیاد در نفت روسیه فروش نفت ایران خصوصا در شرق آسیا را با مشکل مواجه می‌کند و منجر می شود تحریم های ایران تاثیرات خود را حتی در شرایط قیمت بالای نفت تا حد زیادی حفظ کنند.
یکی از اهداف اصلی جنگ اوکراین افزایش قیمت انرژی جهت اقتصادی شدن سرمایه‌گذاری های در پنل های خورشیدی و باتری های لیتیومی و سایر سرمایه گذاری‌ها در حوزه انرژی خورشیدی و خودروهای برقی و فراهم کردن بستر لازم جهت گذار از عصر نفت به عصر برق است.

روند نز‌ولی قیمت نفت در آینده نه‌چندان دور

شرایط کنونی جهان تا زمان بهبود شرایط اقتصادی، فناوری و ایجاد پشتوانه های ذهنی جهت سوق دادن کشورهای توسعه یافته به تمرکز بر انرژی های پاک خصوصا انرژی خورشیدی و اقتصادی شدن خرید خودروهای برقی و افزایش بازار و زیرساخت های توسعه خودروهای برقی تداوم می‌یابد.
سال ۲۰۲۲ سال حرکت به سمت شکوفایی انرژی های پاک و افزایش تولید و فروش خودروهای برقی در جهان بود.
داعیه‌داران مدیریت مشترک جهانی نمی‌توانند در مقابل نابودی محیط زیست، بزرگتر شدن سوراخ لایه ازون، افزایش گرمای کره زمین، آب شدن یخ‌های قطب، کاهش بارندگی و سایر عواملی که زندگی بشر در کره زمین را تهدید میکنند، بی تفاوت باشند.
لذا سیاست بلندمدت آنها سوق دادن جهان به سمت انرژی های پاک، خصوصا انرژی خورشیدی و خودروهای برقی است و سناریوها و بسیاری از حوادث و بخشی از اتفاقات و جنگ‌ها را پیرامون این اصل می‌توان تجزیه و تحلیل کرد. البته مسیر تمرکز بر انرژی های پاک و جایگزینی خودروهای برقی با خودروهای بنزین و گازوئیل سوز چون دانش و تکنولوژی محور است، منافع اقتصادی بلند مدت کشورهای توسعه یافته را نیز تامین خواهد کرد.
روند برقی شدن خودرو ها سرعت می گیرد و طی ده سال آینده حمل و نقل از طریق قطار، کامیون برقی و قطار برقی و خودروهای شخصی برقی، ده ها برابر خواهد شد.
با ارتقاء تکنولوژی قیمت خودروهای برقی کاهش می یابد و این مسیر تا حدی پیش خواهد رفت که هزینه های ثابت و جاری خودروهای برقی ارزان تر از خودروهای بنزین و گازوئیل سوز شود.
حتی برای رقابتی کردن خودروهای برقی ممکن است قوانینی به تصویب برسد که کشورهای جهان را مکلف به دریافت مالیات از خودروهای بنزین سوز و گازوئیل سوز به نسبت کربن تولیدی کند که این امر منجر به افزایش جذابیت استفاده از خودروهای برقی خواهد بود.
به این ترتیب با کاهش مصرف بنزین و گازوئیل قیمت نفت طی ده سال آینده کاهش قابل توجهی خواهد یافت و تا بیست سال آینده نفت کمترین تاثیر را در اقتصادی جهانی خواهد داشت و در معادلات جهانی انرژی کم اثر خواهد شد.
در آینده نه چندان دور روند نزولی قیمت نفت آغاز خواهد شد و زمانی که قیمت نفت به حدود ۳۰ دلار برسد، تولید نفت در میادین سیبری که حدود دو سوم نفت روسیه در آنجا تولید می‌شود، غیر اقتصادی و متوقف خواهد شد.
احتمالا اقتصاد وابسته به نفت روسیه در آن شرایط با بحران‌های بزرگی مواجه خواهد شد. قطعا روسیه از بازندگان واقعی جنگ اوکراین خواهد بود. چرا که نظم نوینی در جهان شکل خواهد گرفت که دیگر روسیه از بازیگران اصلی آن نخواهد بود.
جهان تک قطبی به اتمام می‌رسد و بازیگران جدیدی از جمله آلمان، ژاپن و هند در عرصه مدیریت جهانی نقش آفرینی بیشتری خواهند داشت. در این شرایط ارزیابی و تحلیل دقیق منافع ملی ایران برای ما حائز اهمیت است.
در طول حدود دو قرن گذشته روسیه و انگلیس بیشترین ضربات را به ملت ایران وارد کردند؛ ملت ایران را تحقیر و کشور ما را اشغال و با ایجاد قحطی صدها هزار نفر زن و مرد و کودک و نوجوان را به کشتن دادند.
روسیه و انگلیس هر دولتی که داشته باشند هرگز دوست ملت ایران نخواهند بود. چه گورباچف چه بوریس یلسین و چه پوتین حاکم کرملین باشد برای ملت ایران تفاوتی ندارد. ملت ایران آنقدر بی‌تفاوت و ذلیل نیست که هرگز دو کشور استعماری و با پرونده سیاه و ننگین روسیه یا انگلیس را دوست و متحد استراتژیک خود بدانند. هرچند دشمن این دو کشور نیز نیستیم و روابطمان با این دو کشور را بر اساس منافع ملی تنظیم می‌کنیم؛ در حالی که هرگز به این دو کشور خوشبین نیستیم.
با توجه به پیش‌فرض های ذکر شده کشورهایی که نتوانند در سال های آتی نفت خود را با قیمت بالا بفروشنددر آینده نزدیک مجبور خواهند شد با سختی نفت تولیدی خود را با قیمت حدود سی دلار بفروشند و برای کشوری که صد میلیارد بشکه نفت قابل برداشت دارد، این شرایطی به معنای از دست دادن هزاران میلیارد دلار فرصت کسب درآمد است. فرصتی که متعلق به نسل کنونی فرزندان و نوادگان ماست.
ملت و دولت ایران در این شرایط می‌بایست یک هدف مهم اقتصادی را دنبال کنند و آن کسب حداکثر منفعت اقتصادی از شرایط کنونی است. جهان به گاز ایران نیاز دارد و ما باید با مصرف بهینه گاز تلاش کنیم، حداکثر گاز ممکن را از طریق خط لوله ترکیه به اروپا صادر ، برای فروش حداکثری نفت و گاز برنامه ریزی و سرمایه گذاری کنیم.

جنگ‌هایی که استراتژی‌های انرژی به‌وجود آوردند

طی دو دهه گذشته انرژی از عوامل اصلی چند جنگ بزرگ بوده؛ یکی جنگ داخلی سوریه، دوم جنگ روسیه و اوکراین و دیگری حمله به افغانستان جهت تامین دسترسی به گاز ترکمنستان برای تامین سوخت مورد نیاز سرمایه‌گذاری شرکتهای آمریکایی در نیروگاه‌های برق هندوستان.
در حال حاضر نیز آمریکا بنا دارد به هر طریق ممکن چین را کنترل کند؛ چرا که اگر نتواند روند رشد اقتصادی چین را با امریکا هماهنگ کند و نتواند جلو تضعیف دلار را بگیرد، ممکن است اقتصاد آمریکا دچار بحران شود و در مسیر نزول یا سقوط قرار گیرد. از طرف دیگر آمریکا نمی‌تواند رو در روی چین قرار گیرد لذا تلاش خواهد کرد کشورهایی که در مسیر کنترل چین با سیاست‌های آمریکا مخالفت می‌کنند را یا همراه کند یا انها را تحت کنترل خود قرار دهد که گام اول این سیاست در ونزوئلا پیاده شد.
روسیه همچنان در جنگ اوکراین غوطه ور است و اتحادیه اروپا را هم که به سمت چین متمایل شده تحت انواع فشارهای مستقیم و غیر مستقیم قرار می دهد. ایران را هم چه با جنگ و حمله نظامی، چه با ایجاد بحران‌های داخلی، چه با انواع جنگ‌های ترکیبی به بهانه های مختلف تحت فشار قرار خواهد داد. قیمت نفت در آینده نزدیک قطعا سقوط می‌کند ابتدا به زیر ۵۰ دلار و چند سال بعد به زیر ۳۰ دلار می رسد. پس از سقوط قیمت نفت به زیر ۵۰ دلار تولید نفت میادین شیل آمریکا متوقف می‌شود و نفت ایران می‌توان منبع قابل اتکایی برای آمریکا باشد.
آمریکا دارای منابع کم و رو به پایان نفت سبک غیر شیل است، چند سال بعد با کاهش تقاضای بنزین و گازوئیل( به سبب افزایش تولید خودروهای برقی) قیمت نفت به محدوده ۳۰ دلار می‌رسد و در آن شرایط تولید نفت در ونزوئلا و سیبری و برخی نقاط دیگر جهان غیر اقتصادی خواهد شد. پس دو سوم تولید نفت روسیه که در سیبری است متوقف می‌شود و در آن شرایط نیز کشورهای خاورمیانه می‌توانند نفت مورد نیاز آمریکا را با قیمت مناسب تامین کنند. بنا بر این حفظ امنیت کشورهای نفت خیز خاورمیانه و تضمین عدم تقابل این کشورها با آمریکا و عدم افتادن آنها در دامان چین برای آمریکا بسیار مهم است.

ایران در روزهایی حساس‌تر از جنگ‌های جهانی

قیمت نفت برای مدت‌ها، شاید دو دهه، در محدوده ۳۰ دلار باقی می‌ماند. زیرا در محدوده قیمت ۳۰ دلار سایر انرژی ها نمی‌توانند با نفت رقابت کنند و عرضه و تقاضا متعادل می‌ماند.
خط قرمز آمریکا کم ارزش شدن دلار و کاهش مبالات جهانی با دلار است. تقویت بریکس به معنای کاهش ارزش دلار و تضعیف امریکا و تقویت چین است و این موضوع نیز برای آمریکا قابل مذاکره نیست.
جهان در مرحله گذار و تغییرات اساسی قرار گرفته است تغییراتی حتی فراگیر تر از دوران پس از جنگ جهانی اول و دوم، در این شرایط اگر ایران تضعیف شود تا ده دها سال کمر راست نخواهد کرد. لذا پیشنهاد می‌شود به هر طریق ممکن جلوی جنگ و حمله نظامی به ایران گرفته شود.
در این دوران طلایی اگر حکومت نتواند اکثریت مردم را پشت خود بیاورد در نهایت کشور آسیب‌های جبران ناپذیری خواهد دید. باید نگرانی‌های آمریکا بابت ایران رفع شوند و تصور نشود ایران دنباله‌رو سیاست های چین یا روسیه است.
باید به خواسته‌های اکثریت مردم توجه بیشتری شود تا در این دوران طلایی «گذار» بجای کسب بیشترین امتیازات، در دام انواع بلاها گرفتار نشویم. تمرکز قدرت، کشور را در ابعاد مختلف آسیب پذیر می کند. باید هزینه فایده برنامه هسته‌ای عمیقا بررسی و از باتلاق ایران حراسی به واسطه برنامه جهان حراسی هسته‌ای خارج شویم.
در این شرایط، تفویض اختیار به دولت و شورای عالی امنیت ملی قطعا به نفع کشور و ملت است و منجر به اصلاح امور و تقویت جایگاه جهانی ایران خواهد شد. ایران می تواند با جلب اعتماد جهانی و دور از تنش روابط خود با کشورهای همسایه و قدرتهای جهانی تنظیم کند و در نظم نوین جهانی جایگاه مناسب خود را بدست بیاورد.
در اداره امور کشور هیچ اصلی مهمتر از رضایت اکثریت ملت، حفظ تمامیت ارضی و استقلال کشور وجود ندارد و جهت تحقق این اهداف فراگیر ملی هر اقدامی که لازم است باید انجام شوند.

برگزاری رفراندوم اصلاح قانون اساسی در چارچوب نظام حاکم و اصلاح اصل ۴۴ و افزایش اختیارات دولت، نهایتا به نفع نظام و کشور و ملت خواهد بود. ترس بیش از حد از رفراندوم اصلاح قانون اساسی برای اصلاحات ساختار، هزینه های زیادی به دنبال داشته و دارد. بالاخره روزی این اصلاحات ساختاری در چارچوب نظام حاکم باید انجام شوند پس چه بهتر که در زمان مناسب در جهت تقویت جایگاه اقتصادی، سیاسی و اجتماعی حکومت و تقویت جایگاه بین‌المللی کشور انجام پذیرند. لازم توسعه پایدار و رشد اقتصادی کشور و عبور موفق و سربلند از دوران پر خطر گذاری که در آن به سر می بریم، انجام اصلاحات اساسی است.

منبع

کد : 2943

گروه : اخبار رسانه ها

تاریخ : 2 ساعت پیش

پرینت

کپی لینک کوتاه