پيام نفت -رسانه خبري تحليلي نفت، گاز و انرژي : انقلاب انرژي خورشيدي در پي بحران اوكراين
چهارشنبه، 14 اردیبهشت 1401 - 05:10 کد خبر:48868
پيام نفت:

افزايش قيمت نفت و گاز، مردم بريتانيا را براي استفاده از انرژي خورشيدي به تكاپو واداشت


بحران انرژي هر روز در جهان، بيش از پيش احساس مي‌شود و اين در حالي است كه قيمت گاز و بنزين در سايه درگيري روسيه و اوكراين در اروپا بسيار بالا رفته است.
به گزارش جام جم آنلاين، دست‌كم ۴۰درصد گاز مصرفي اروپا را روسيه تأمين مي‌كند و به اعتقاد كارشناسان در صورت تحريم انرژي روسيه از سوي كشورهاي اروپايي، قاره سبز در زمستان امسال با كمبود قابل‌توجه گاز مواجه خواهد شد. به همين علت است كه در چند ماه اخير بسياري از كشورهاي اروپايي بيش از پيش در تلاشند تا استفاده از انرژي‌هاي تجديدپذير را در كشورشان توسعه دهند.
 
در اين ميان ايران با داشتن قريب به ۳۰۰ روز آفتابي در طول سال مي‌تواند به منبع عظيمي از انرژي خورشيدي دسترسي داشته باشد. گرچه اين دسترسي نيازمند امكانات اوليه‌اي است كه شايد در نگاه اول هزينه‌بر باشند اما آنچه مسلم است اين‌كه اين انرژي بسيار پاك و سالم بوده و مدت‌زمان استفاده از آن با توجه به موقعيت جغرافيايي كشور ما بدون محدوديت خواهد بود. به اين ترتيب در شرايطي كه تحريم‌هاي ناجوانمردانه عليه ايران برداشته شود با به‌كارگيري ظرفيت‌هاي بالاي استفاده از انرژي خورشيدي در كشور خواهيم توانست از منابع انرژي گسترده سرزمين‌مان مقادير قابل‌توجهي را ذخيره و به كشورهاي ديگر صادر كنيم. كاري كه هم آورده ارزي براي ما دارد و هم موجب بهبود قدرت راهبردي كشور در منطقه و در جهان خواهد شد.

بسياري از مسائل زيست‌محيطي هنوز براي بخش بزرگي از مردم و سياستمداران موضوعاتي لوكس تصور مي‌شوند كه قرار نيست دردي از دغدغه‌هاي عمومي جامعه را درمان كنند. ظاهرا مشكلات زيست‌محيطي را فقط بايد روزي حل كرد كه به موضوعي حياتي و جدي تبديل شوند. درحالي‌كه گاهي حوادث و بلاياي طبيعي، جنگ‌ها و پيامدهاي ناشي از آن سلسله‌اتفاقاتي را در پي دارند كه خيلي زود مي‌توانند بر رويكرد سياسي و اتخاذ تصميم‌هاي فوري اثر بگذارد. كمااين‌كه در جنگ جهاني اول و دوم كه رنج بسياري براي مردم كشورهاي مختلف به همراه داشت و باعث مرگ ميليون‌ها نفر شد اما عاملي براي پيشرفت‌هاي چشمگير بشر در حوزه فناوري و علم بود.

درواقع به دليل اثرات هولناك جنگ، محققان براي جبران خسارت‌ها يا ارتقاي توان كشورهاي درگير، به توليد محصولات فناورانه مي‌پردازند كه بسياري از آنها كاربردهاي موثري در دوران پس از جنگ خواهند داشت.

اكنون وضع جهان از نظر انتشار كربن و افزايش ميانگين دماي زمين به قدري بحراني است كه وقت آن رسيده تا كشورها براي بهبود اقتصاد انرژي و استفاده از راهكارهاي فناورانه براي مديريت گرم‌شدن زمين اقدامي جدي كنند.

دردسرهاي كشورهاي وابسته به سوخت فسيلي

در سال ۱۴۰۰/۲۰۲۱ اتحاديه اروپا ۱۵۵ميليارد مترمكعب گاز از روسيه وارد كرده است؛ يعني حدود ۴۵درصد كل واردات گاز و ۴۰درصد كل مصرف گاز كشورهاي اروپايي. در بهمن ۱۴۰۰ همزمان با جنگ اوكراين و روسيه و بروز سرماي غيرعادي در بعضي از كشورهاي اروپايي، قيمت گاز به‌شدت افزايش پيدا كرد و بسياري از خانواده‌ها در قاره سبز با چالش پرداخت قبض‌هاي سنگين برق و گاز مواجه شدند. درواقع جنگ اوكراين و تقاضاي زياد براي خريد گاز از كشورهاي آسيايي مثل روسيه باعث شد قيمت گاز نسبت به سال گذشته تا چهاربرابر افزايش پيدا كند. اين در حالي است كه منابع تأمين‌كننده برق در بريتانيا نسبت به سال‌هاي قبل بسيار سبزتر و پاك‌تر شده است اما هنوز هم ۳۵درصد آن از طريق سوزاندن گاز تأمين مي‌شود.

از طرفي ۸۵درصد خانه‌هاي مردم اين كشور از طريق گاز گرم مي‌شود. مجموع اين دو عامل باعث شده است افزايش قيمت گاز براي مردم بسيار محسوس باشد و آنها را نگران كند. اين سيستم تأمين انرژي مبتني بر سوخت‌هاي فسيلي از نگاه پژوهشگران محيط‌زيست و انرژي، سيستمي آسيب‌پذير است و در چند سال آينده مي‌تواند بحران‌هاي جدي‌تري را به دنبال داشته باشد. جلسه‌هاي تحقيقاتي كه در اين كشور برگزار شده پيش‌بيني مي‌كند افزايش قيمت سوخت در مهرماه سال‌جاري به ۳۰ تا ۵۰درصد مبلغ فعلي برسد.

ريچارد مول، مدير تاسيسات خورشيدي All Seasons Energyكه در شفيلد بريتانيا قرار دارد، مي‌گويد: «در همان آخر هفته اول كه تغيير سقف قيمت آغاز شد، درخواست‌هاي ما ۳۰۰درصد افزايش يافت. او دراين‌باره اين‌طور توضيح مي‌دهد: «ما در آن زمان حتي براي انرژي خورشيدي تبليغ خاصي نمي‌كرديم.» كريس تاگ، مدير شبكه انرژي‌هاي تجديدپذير در بريتانيا مي‌گويد: «در بهار ۱۴۰۰/ ۲۰۲۱ حدود ۸۵ درصد از كار در حوزه پمپ‌هاي حرارتي بوده است اما حالا ۹۰ درصد درخواست‌هاي مردم از موسسه ما مربوط به افرادي است كه مي‌خواهند صفحه‌هاي خورشيدي نصب كنند.»

او معتقد است: «بعضي از مردم و صاحبان مشاغل به بحران‌هاي زيست‌محيطي اهميت مي‌دهند اما دغدغه اصلي آنها اين موضوع نيست و عمدتا از مسأله ديگري احساس نگراني مي‌كنند و آن هم حساب دخل‌وخرجشان است. آنها به سود و زيان‌هاي خود نگاه مي‌كنند و مبالغي را كه براي تأمين انرژي مي‌پردازند در اولويت خود قرار مي‌دهند و در نهايت به اين نتيجه مي‌رسند كه مخارج‌شان در حوزه انرژي به طور تصاعدي در حال افزايش است.»

لازمه گذر از بحران‌هاي انرژي در آينده نزديك

به نظر مي‌رسد بحران افزايش قيمت گاز همان تلنگري بود كه بريتانيا نياز داشت تا تصميمي براي تغيير در انتخاب روش تأمين انرژي بگيرد. مسأله‌اي كه در آينده‌اي نه‌چندان دور بحران جدي بسياري از كشورها خواهد بود. با تمام اينها، مسأله انرژي برخلاف بعضي از بحران‌ها كه شايد مديريت آن بسيار هزينه‌بر و پر دردسر است، راهكارهاي مشخص و دقيقي دارد. به عنوان مثال، دولت‌ها مي‌توانند با درنظرگرفتن طرح‌هاي تشويقي براي مردم، زمينه را براي افزايش تقاضاي نصب سلول‌هاي خورشيدي در بام‌هاي منازل مسكوني فراهم كنند.
 
غير از طرح‌هاي حمايتي كه بخشي از هزينه‌هاي تهيه سلول‌هاي خورشيدي از سمت دولت تأمين شود درنظرگرفتن طرح‌هاي مشاركتي براي آپارتمان‌ها هم از راهكارهايي است كه در كشورهاي ديگر از آن بسيار استقبال شده است؛ سلول‌هايي كه با هزينه تمام ساكنان يك آپارتمان تهيه مي‌شود و به طور مشترك انرژي مصرفي واحدهاي مختلف را در ساعات مختلف شبانه روز تأمين مي‌كند. توانمندسازي مردم براي شركت در اين طرح‌ها باعث مي‌شود افراد با جامعه خود ارتباط بيشتري برقرار كرده و احساس كنند براي حل بحران‌هاي زيست‌محيطي مي‌توانند گام‌هاي مؤثري بردارند. آزمايش ديگري كه در آكسفورد و با همكاري شوراهاي محلي و شركت‌هاي انرژي انجام شده به مردم اجازه مي‌دهد انرژي حاصل از صفحه‌هاي خورشيدي و باتري‌ها را با هم مبادله كنند.

اين راهكار بسيار جديدي است اما مي‌تواند مقرون به صرفه‌تر از گاز و برق باشد. از طرفي عايق‌كردن ديوارهاي خانه‌هاي مسكوني از ديگر راه‌هايي است كه مي‌تواند در كاهش ميزان مصرف انرژي بسيار اثرگذار باشد. بودجه‌هاي حمايتي هر چند اندك در اين زمينه مي‌توانند از هدر رفتن مقدار زيادي انرژي در فصل‌هاي گرم و سرد جلوگيري كند. دغدغه انرژي چيزي نيست كه بشود به آن به شكل يك مسأله غيرضروري نگاه كرد و روبه‌رو شدن با آن را به تعويق انداخت، زيرا همين حالا با تغييرات آب‌وهوايي مواجهيم كه به وضوح از بحران‌هايي خبر مي‌دهد كه گذر از آنها به هيچ وجه راحت نيست.

سازمان انرژي‌هاي تجديد پذير وزارت نيرو در ايران نيز مدتي است طرح برق خود تأمين خورشيدي را در قالب «برق اميد» ارائه كرده است. هموطناني كه علاقه‌مند باشند از جزئيات اين طرح و هزينه‌هاي آن مطلع شوند و انرژي خانه خود را از طريق انرژي‌هاي پاك و سبز تأمين كنند، مي‌توانند به بخش انرژي‌هاي تجديد پذير وزارت نيرو به نشاني www.satba.gov.ir مراجعه كنند.

قصه‌اي كوتاه از تصميمي بزرگ

وقتي جان تاپهام ـــ كه حرفه اصلي‌اش مهندسي هواپيماست براي اولين‌بار به فكر استفاده از صفحات خورشيدي روي پشت بام خانه‌اش در شمال ولز افتاد ـــ محاسبات اوليه‌اش او را نااميد كرد. در اواخر آذر ۱۴۰۰/۲۰۲۱ بود كه قبض‌هاي برق و گاز در بريتانيا حدود ۱۲درصد افزايش يافته بود و حساب‌وكتاب تاپهام نشان مي‌داد پس‌اندازي كه دارد براي تجهيز خانه‌اش به صفحه‌هاي خورشيدي اصلا كافي نيست. در بهمن۱۴۰۰ سازمان تأمين انرژي بريتانيا اعلام كرد سقف قيمت انرژي تا ۵۴درصد افزايش خواهد داشت و ميانگين قبض برق و گرمايش خانه از ۱۲۷۷پوند (حدود ۴۶ميليون تومان با توجه به نرخ برابري پوند با ريال در اوايل ارديبهشت۱۴۰۱) به ۱۹۷۱ پوند (اندكي بيش از ۷۰ ميليون تومان) در سال مي‌رسد. قبل از اين افزايش قيمت سرسام‌آور، قبض برق ماهانه تاپهام به ۱۰۴پوند (نزديك به سه ميليون و ۷۰۰هزار تومان) مي‌رسيد اما با افزايش قيمت‌ها او بايد حدود ۳۰۰پوند (حدود ۱۰ميليون و ۷۰۰هزارتومان) پرداخت مي‌كرد.
​​​​​​​
تاپهام به اين فكر افتاد با استفاده از دستگاه هوشمندي كه ميزان مصرف انرژي وسايل خانه را اندازه‌گيري مي‌كند، ببيند وسايل برقي خانه‌اش چه ميزاني مصرف دارند. او متوجه شد بسياري از وسايل برقي، انرژي بالايي مصرف مي‌كنند و نمي‌شود آنها را از برنامه عادي و روزانه زندگي حذف كرد. تاپهام با كمي حساب و كتاب تصميم گرفت هزينه سنگين تجهيز خانه‌اش را به سلول‌هاي خورشيدي انجام دهد، زيرا محاسباتش نشان مي‌داد اين هزينه طي سال‌هاي آينده رقم پرداختي قبض‌هاي برق و گازش را به شكل قابل توجهي كاهش خواهد داد. او با خريد باتري‌هاي لازم و سلول‌هاي خورشيدي، بام خانه‌اش را به سيستم تأمين انرژي جديد مجهز كرد و حالا با اين كه باز هم قبض برق و گاز مي‌پردازد اما اين هزينه برايش به نصف مبلغ قبلي كاهش پيدا كرده است. او با استفاده از باتري‌هايي كه براي صفحات خورشيدي تهيه كرده، انرژي اضافه جمع‌آوري شده را ذخيره مي‌كند تا در روزهايي كه هوا ابري است يا در طول شب، بتواند باز هم از انرژي خورشيدي استفاده كند.

مريم ملي گروه دانش / روزنامه جام جم