پيام نفت -رسانه خبري تحليلي نفت، گاز و انرژي : هدر رفت 3 ميليون تن LPG به ارزش 12 هزار ميليارد تومان در خطوط لوله
چهارشنبه، 24 شهریور 1400 - 02:58 کد خبر:47517
پيام نفت:

 

در حالي وزارت نفت در طول دو سال گذشته حدود 3 ميليون تن LPG به ارزش 12.4 هزار ميليارد تومان را به خط لوله گاز طبيعي تزريق كرده است كه هم‌اكنون تقاضاي مردم براي استفاده از LPG به عنوان سوخت خودروها بي‌‌پاسخ مانده است.

هدر رفت 3 ميليون تن LPG به ارزش 12 هزار ميليارد تومان در خطوط لوله

به گزارش خبرنگار اقتصادي خبرگزاري فارس، با توجه به تكميل و شروع برداشت گاز از فازهاي پارس جنوبي در سال‌هاي اخير، ميزان LPG توليدي كشور از اين ميادين نيز افزايش چشم‌گيري داشته است، به طوري كه در حال حاضر رقم LPG توليدي در فازهاي سايت 1 و 2 پارس جنوبي به ترتيب 5.6 و 4.4 ميليون تن در سال برآورد مي‌شود. اما عليرغم توليد 10 ميليون تني اين محصول در پارس جنوبي هنوز مجموعه وزارت نفت سياست مشخصي را براي استفاده بهينه از اين سوخت با ارزش در نظر نداشته و تمركز اين وزارتخانه بر خام‌فروشي صرف اين محصول استوار است.

در حالي سياست فعلي وزارت نفت بر صادرات LPG متمركز شده است كه به اعتقاد كارشناسان استفاده از اين سوخت به عنوان خوراك پتروشيمي‌ها براي توسعه زنجيره پروپيلن و به كارگيري از اين سوخت به عنوان اتوگاز در خودروها مزاياي بيشتري را به همراه دارد. در اين بين وزارت نفت در صادرات و خام‌فروشي اين محصول نيز دچار مشكل شده است و در سال‌هاي اخير و با اعمال تحريم‌هاي نفتي به ناچار اين وزارتخانه به تزريق سوخت با ارزش LPG‌ در خطوط سراسري گاز طبيعي و سوزاندن آن روي آورده است.

*سوزاندن LPG با تزريق در خطوط لوله به روايت اسناد شركت ملي گاز

بر اساس اسناد واحد هماهنگي و نظارت بر توليد شركت ملي گاز ايران (تصوير 1)، ميزان توليد، صادرات و تزريق LPG از فازهاي پارس جنوبي در سال‌هاي 97، 98 و 99 مشخص شده‌ است. ميزان توليد LPG در سال 97، بالغ بر 3 ميليون تن بوده است كه از مجموع اين مقدار و ذخاير سال‌هاي گذشته، 2.6 ميليون تن صادر شده و 957 هزار تن نيز در خطوط لوله گاز طبيعي تزريق شده است.

ميزان توليد LPG در سال 98 از فازهاي پارس جنوبي، 3.7 ميليون تن بوده كه از مجموع اين عدد و ذخاير سال‌هاي گذشته 3.5 ميليون تن صادر شده و 850 هزار تن نيز در خطوط لوله سراسري تزريق شده است. همچنين در فروردين سال جاري نيز 252 هزار تن LPG‌ توليد شده كه 231 هزار تن صادر شده و 127 هزار تن در خطوط لوله تزريق شده است.


تصوير 1- گزارش واحد هماهنگي و نظارت بر توليد شركت ملي گاز

شايان ذكر است كه در حال حاضر هر يك از پالايشگاه‌هاي سايت 1 پارس جنوبي، مخازن ذخيره‌سازي 90 هزار تني براي LPG دارد كه با در نظر گرفتن 6 پالايشگاه موجود، مجموع كل ظرفيت ذخيره‌سازي LPG در سايت 1 پارس جنوبي 540 هزار تن مي‌باشد. لذا اختلاف ارقام موجود بين توليد و مجموع تزريق و صادرات مربوط به ميزان ذخاير LPG در مخازن هر يك از پالايشگاه‌هاي پارس جنوبي است.

بر اساس برآوردهاي ميداني ظرفيت توليد LPG در سال 98 از فازهاي سايت 1 پارس جنوبي 5.6 ميليون تن بوده است كه اختلاف اين رقم از رقم 3.7 ميليون تني كه در تصوير 1 مشاهده مي‌شود نشان مي‌دهد كه حدود 1.9 ميليون تن LPG در سال از فازهاي سايت 1 اصلا جمع‌آوري نمي‌شود و به همراه گاز طبيعي در خطوط لوله و يا به صورت گاز همراه در فلرها سوزانده شده است. البته اين اختلاف ارقام مي‌تواند ناشي از تفاوت ظرفيت اسمي و توليدي فازهاي سايت 1 نيز باشد.

* افت شديد صادرات LPG تحت تاثير تحريم‌هاي نفتي آمريكا

مقايسه آمار اين جدول نشان مي‌دهد كه همزمان با اعمال تحريم‌هاي نفتي از آبان‌ماه 97 ميزان صادرات LPG‌ كشور نيز كاهش يافته است؛ به گونه‌اي كه تمامي حدود 1 ميليون تن LPG تزريق شده به خط در سال 97 مربوط به 5 ماهه پاياني اين سال بوده است.

البته در سال 98 رقم صادرات LPG توليدي از فازهاي پارس جنوبي افزايش يافته و از 2.6 ميليون تن در سال 97 به 3.5 ميليون تن رسيده است. اما عليرغم بهبود عملكرد وزارت نفت در صادرات LPG، همچنان معضل صادرات اين محصول وجود داشته و در اين سال نيز حدود 750 هزار تن LPG‌ به خط تزريق شده است.

نكته جالب توجه اينكه در فروردين امسال رقم LPG تزريق شده به خطوط لوله گاز حدود 127 هزار تن بوده كه رقم قابل توجهي است و در صورت تعميم اين رقم به تمامي ماه‌ها، در سال جاري ميزان كل LPG تزريق شده از فازهاي پارس جنوبي به خط لوله حدود 1.5 ميليون تن خواهد شد.

با در نظر گرفتن ميانگين نرخ دلار در سال‌هاي گذشته مي‌توان ارزش LPG سوزانده شده در سال‌هاي 97 تا 99 را محاسبه كرد. در اين راستا ميانگين قيمت صادراتي LPG در سال 97، 350 دلار بر تن و ميانگين نرخ دلار 10.3 هزار تومان بوده است. در نتيجه ارزش 957 هزار تن LPG سوزانده شده در سال 97 معادل 3.5 هزار ميليارد تومان محاسبه مي‌شود.

همچنين ميانگين قيمت صادراتي LPG در سال 98، 320 دلار بر تن و ميانگين نرخ دلار 12.4 هزار تومان بوده است. در نتيجه ارزش 751 هزار تن LPG سوزانده شده در سال 98 معادل 3 هزار ميليارد تومان محاسبه مي‌شود. با در نظر گرفتن نرخ دلار 17 هزار توماني در سال 99 و قيمت 350 دلاري LPG‌ به ازاي هر تن، ارزش 127 هزار تن LPG سوزانده شده در سال جاري 800 ميليارد تومان محاسبه مي‌شود.

پس از بازگشت تحريم‌هاي نفتي از آبان سال 97 تا فروردين امسال، مجموعا 1.84 ميليون تن از LPG‌ توليد شده از فازهاي سايت 1 پارس‌ جنوبي به ارزش 7.3 هزار ميليارد تومان در خطوط لوله گاز طبيعي سوزانده شده‌اند. شايان ذكر است كه خسارت 7.3 هزار ميليارد توماني ناشي از عدم توانايي وزارت نفت در صادرات LPG و سوزاندن آن در خطوط لوله تنها مربوط به LPG جمع‌آوري شده از سايت 1 است، در حالي كه شواهد نشان مي‌دهد حدود 1.9 ميليون تن LPG از فازهاي پارس جنوبي اصلا جمع‌‌آوري نشده‌اند و در نتيجه در آمار واحد هماهنگي و نظارت بر توليد شركت ملي گاز ذكر نشده‌اند. ظاهرا اين مقدار LPG نيز مستقيما به خط لوله تزريق شده‌ است.

*هدر رفت 3 ميليون تن LPG به ارزش 12 هزار ميليارد تومان در خط لوله

تزريق LPG به خطوط لوله و يا سوزاندن آن در فلرها تنها محدود به فازهاي سايت 1 پارس جنوبي محدود نمي‌شود و در فازهاي سايت 2 نيز اين موضوع وجود دارد، با اين تفاوت كه در فازهاي سايت 2 مقادير زيادي LPG اصلا جمع‌آوري نمي‌شود كه صادر شود و LPG توليدي در اين سايت مستقيما به خطوط لوله گاز تزريق مي‌شوند.

در اين راستا حسن منتظر تربتي مديرعامل شركت ملي گاز در نامه‌اي به بيژن زنگنه اعلام كرده است كه پروژه جمع‌آوري LPG در فازهاي 13 و 22-24 تا شهريور امسال نيز به بهره‌برداري نخواهد رسيد و همچنان اين سوخت با ارزش در خطوط لوله گاز طبيعي خواهد سوخت. همچنين در اين نامه ميزان خسارت وزارت نفت ناشي از تزريق 1.1 ميليون تن LPG در فلرها و خطوط لوله 350 ميليون دلار اعلام محاسبه شده است كه با ميانگين نرخ ارز 14.5 هزار توماني اين خسارت معادل 5.1 هزار ميليارد تومان مي‌باشد. 

توجه داشته باشيد كه 1.1 ميليون تن LPG‌ تزريق شده به خطوط لوله در سايت 2 تنها مربوط به فازهاي 13 و 22-24 است، ضمن اينكه ظرفيت اسمي توليد LPG‌ از اين دو فاز نيز حدود 2.2 ميليون تن برآورد مي‌شود. همچنين اطاعات قابل استنادي درباره ميزان صادرات LPG در فازهاي 14 و 19 در دسترس نيست و در نتيجه در حالت خوشبينانه فرض مي‌شود كه از اين دو فاز هيچ مقدار LPG به خط لوله وارد نمي‌شود.

در مجموع در خوشبينانه‌ترين حالت مقدار LPG تزريق شده به خط از فازهاي سايت 1 پارس‌جنوبي در سال‌هاي 97 و 98، 1.84 ميليون تن به ارزش 7.3 هزار ميليارد تومان بوده است و مقدار LPG‌ تزريق شده به خط لوله از فازهاي سايت 2 در بازه زماني يك سال گذشته حدود 1.1 ميليون تن به ارزش 5.1 هزار ميليارد تومان بوده است. يعني طبق اسناد منتشر شده در خوشبينانه‌ترين حالت وزارت نفت در طول دو سال گذشته حدود 3 ميليون تن LPG به ارزش 12.4 هزار ميليارد تومان را به خط لوله گاز طبيعي تزريق كرده است.

اين اقدام وزارت نفت در حالي است كه هم‌اكنون عليرغم ممنوعيت استفاده از LPG‌ به عنوان سوخت خودرو حدود 1.5 ميليون خودرو از اين سوخت استفاده مي‌كنند و با توجه به مزاياي LPG به عنوان سوخت، ظرفيت بالايي براي ايجاد و توسعه جايگاه‌هاي سوخت LPG و استفاده از اتوگاز در ايران وجود دارد. همچنين در حال حاضر ميزان واردات مشتقات پروپيلن سالانه حدود 1 ميليارد دلار است كه اين خلاء مي‌تواند از طريق توسعه پتروشيمي‌هاي خوراك LPG پوشش داده شود.

در نتيجه به نظر مي‌رسد با توجه به شرايط تحريمي و همچنين وجود مزيت‌هاي اقتصادي بي‌شمار در استفاده از LPG‌ به عنوان سوخت خودروها و خوراك پتروشيمي‌ها، ضرورت گذر از خام‌فروشي LPG و برنامه‌ريزي مدون براي استفاده از اين سوخت در خودروها بيش از گذشته اهميت مي‌يابد.