پيام نفت -رسانه خبري تحليلي نفت، گاز و انرژي : ارائه استراتژي توليد متانول و‌مصرف گاز متان در صنعت پتروشيمي
پنجشنبه، 18 مهر 1398 - 08:29 کد خبر:45058
در حال حاضر قيمت تمام شده متانول در ايران بين 95تا 120 دلار بر تن است و قيمت تمام شده متانول در چين به عنوان يكي از بزرگترين مصرف كنندگان متانول ايران حدود 200 دلار است با لحاظ هزينه حمل تا چين و ساير هزينه هاي جانبي باز هم توليد كنندگان متانول ايران توان رقابتي نسبتا مناسبي با شركتهاي فروشنده‌ متانول چين و شركت هاي آسيايي دارند.

پيام نفت:
سيد حسين ميرافضلي
سيد حسين ميرافضلي
   به گزارش آژانس رويدادهاي مهم نفت و انرژي " نفت ما " ،  ظرفيت توليد متانول جهان در حال حاضر حدود 120 ميليون تن و ميزان توليد حدود 87 ميليون تن در سال است با بهره برداري كامل از متانول كاوه، دنا، سبلان، سيراف و ساير واحدهاي متانول توليد متانول ايران به حدود 20 ميليون تن در سال خواهد رسيد. با لحاظ ميزان افزايش مصرف سالانه متانول و افزايش سريع ميزان توليد در سال هاي آتي خصوصا در آمريكا، بزودي شاهد افزايش فاصله بيشتر ميان ظرفيت توليد نصب شده در  جهان با ميزان توليد خواهيم شد زيرا تقاضا براي همه ظرفيت هاي نصب شده وجود نخواهد داشت و برخي شركتهاي توليدي مجبور به كاهش ظرفيت توليد به حدود 50 درصد خواهند شد. با اين اوصاف رقابت شديد بين صادركنندگان منجر به كاهش قيمت متانول خواهد شد. 

با اين اوصاف از جمله عوامل تاثيرگذاري كه نقش تعيين كننده در تجارت متانول خواهند داشت عبارتند از:

 قيمت تمام شده متانول در هر كشور و‌هر شركت
ميزان سرمايه گذاري هر كشور و شركت در صنايع پائين دست متانول
موضوعات سياسي و تحريم و خطرات جنگ و غيره

در حال حاضر قيمت تمام شده متانول در ايران بين 95 تا 120 دلار بر تن است و قيمت تمام شده متانول در چين به عنوان يكي از بزرگترين مصرف كنندگان متانول ايران حدود 200 دلار است با لحاظ  هزينه حمل تا چين و ساير هزينه هاي جانبي باز هم توليد كنندگان متانول ايران توان رقابتي نسبتا مناسبي با شركتهاي فروشنده‌ متانول چين و شركت هاي آسيايي دارند.

شركتهاي چيني به سمت واحد هاي MTO حركت نموده اند وبخش قابل توجهي از متانول وارداتي از ايران در واحدهاي MTO استفاده مي شود با قيمت هاي كنوني الفين استفاده از متانول 200 دلاري و حتي متانول 170 دلاري در واحدهاي MTO مقرون به صرفه نيست چرا كه قيمت اتيلن و پروپيلن اكنون حدود850 تا 900 دلار شده و با ورود محصولات آمريكايي در حجم بالا و‌قيمت كم چشم انداز چندان روشني هم براي افزايش قيمت اتيلن و پروپيلن در آينده نزديك متصور نيست.   براي توليد يك تن اتيلن يا پروپيلن بايد حدود 3 تن متانول مصرف شود كه اگر قيمت متانول 200 دلار باشد مي شود 600 دلار با لحاظ هزينه كاتاليست ها و ساير هزينه هاي توليد، قيمت هر تن اتيلن و پروپيلن در شيوه MTO حدود 800 دلار خواهد شد كه با توجه به نوسانات بازار و ريسك هاي متعدد و قيمت هاي كنوني توجيه اقتصادي ندارد لذا تنها راه منطقي اين است كه در واحدهاي MTO  از گاز متان به توليد متانول ۸۷ درصد و از آن به اتيلن و پروپيلن برسند در اين صورت با ورود به زنجيره ارزش حاشيه سود نسبتا مناسبي حاصل خواهد شد كه اگر چنين شود مصرف متانول وارداتي در واحدهايMTO  چين كاهش خواهد يافت. نكته مهم اينكه بيش از 80 درصد متانول ايران به چين و بخش كمي هم به هند صادر مي شود كه هر دو بازار در معرض تهديد جدي توسط متانول صادراتي آمريكاي شمالي و جنوبي قرار دارند.

درحال حاضر حدود 28 درصد متانول توليدي جهان يعني حدود ۲۵ ميليون تن در واحد هاي توليد فرمالدئيد مصرف مي شود و حدود 20 درصد در واحدهاي MTO و 10 درصد در توليد اسيد استيك و حدود 8 درصد در واحدهايMTBE/TAME و حدود 12 درصد به عنوان سوخت و مكمل سوخت ديزل و8 درصد در DME  و 10 درصد مابقي نيز در ساير حوزه ها  استفاده مي شود. سهم مصرف واحدهاي MTO رو به افزايش است و ممكن است به 30 درصد برسد.

حدو28 درصد متانول در توليدفرمالين استفاده مي شود كه درصد كمي از فرمالين تحت عنوان پارافرمالين صادر مي شود عمده فرمالين توليدي جهان در همان كشورهاي توليد كننده مصرف مي شود. حدود 63 درصد فرمالدئيد آب است لذا صادرات آن با توجه به هزينه هاي سنگين حمل اقتصادي نيست لذا جهت صادرات آن را با صرف هزينه و احداث واحد پارافرمالدئيد به محصول خشك كه آب آن جدا شده تبديل مي كنند كه هزينه هاي خاص خود را دارد بخشي از متانول نيز به UFC80 تبديل مي شود كه تركيب متانول و اوره است و كاربرد آن نيز بيشتر در صنعت رزين ها مي باشد اين محصول نيز 20 درصد آب دارد كه صادرات آن هزينه بيشتري دارد،لذا مقرون به صرفه است كه صنايع پائين دست متانول در حوزه فرمالدئيد ها و رزين هاي مربوطه در ايران احداث گردند.

تا چند سال پيش آمريكاي شمالي وارد كننده متانول بود و سالانه حدود 6 ميليون تن متانول از امريكاي جنوبي وارد مي كرد اما اكنون آمريكاي شمالي حدود 8 ميليون تن صادرات خواهد داشت و 6 ميليون تني هم كه آمريكاي جنوبي به آمريكاي شمالي صادر مي كرد اكنون روانه چين و هند و اروپا و ساير وارد كنندگان خواهد شد و رقابت در فروش متانول سخت و سخت تر خواهد شد. 

پتروشيمي زاگرس به عنوان بزرگترين واحد توليد كننده ايران طي سالهاي گذشته كه حاشيه سود مناسبي كسب مي نمود تمركز خود را در استمرار توليد قرار داد و‌اقدام جدي جهت اجراي پروژه MTO انجام نداد عدم سرمايه گذاري در حوزه پائين دست متانول در آينده شركت  را تحت فشار قرار خواهد داد فرصت برجام فرصت مناسبي جهت احداث واحد MTO توسط اين شركت بود كه محقق نگرديد  و در شرايط افزايش توليد متانول و‌محدوديت هاي بازار فشار بر توليدكنندگان‌بزرگ بيشتر خواهد شدو ممكن است مجبور شوند با 60تا 70 درصد ظرفيت توليد كنند كه اين منجر به عدم النفع كلاني خواهد شد.

موضوع دوم احداث واحد هاي MTO  مي باشد. از سال 1405 توليد اتان در كشور كاهش خواهد يافت و دليل آن افت فشار گاز مخازن گازي پارس جنوبي خواهد بود يعني از 7 سال آينده واحدهاي الفيني منطقه عسلويه با مشكل تامين خوراك اتان مواجه خواهند شد و حتي در مقاطع اورهال فازهاي پارس جنوبي ممكن است واحدهاي پلي اتيلني نيز با مشكل تامين خوراك مواجه شوند و قطعا اين وضعيت از 10 سال آينده سخت تر خواهد شد لذا منطقي است در منطقه عسلويه روي واحدهاي MTO و GTO سرمايه گذاري شود درست است كه سرمايه گذاري اوليه واحدهاي GTO نسبتا بالاست اما با نگاه بلند مدت حاشيه سود اين واحدها مناسب و قابل رقابت با واحدهاي الفيني خواهد بود و دليل آن اين است كه در ايران گاز متان بسياري وجود دارد كه بخش قابل توجهي از آن نيز در مصارف خانگي و تجاري و نيروگاه ها به هدر مي رود و وزارت نفت با كمترين قيمت گاز را به اين 3 بخش پر مصرف مي فروشد اگر نفروشد هم مصرف كننده عمده ديگري ندارد. حدود 70 ميليارد متر مكعب گاز توليدي كشور در اين 3 بخش هدر مي رود در حالي كه مصرف يك واحد 1.65 ميليون تني متانول يا يك واحد 550 هزار تني GTO حدود 1.4 ميليارد متر مكعب گاز متان است.

يعني اگر 10 واحد GTO در ايران احداث شود جمعا 14 ميليارد متر مكعب معادل يك پنجم گازي كه هدر مي دهيم گاز مصرف خواهند نمود اما سالانه حدود 5 ميليارد دلار درآمد ارزي و ده ها هزار شغل مستقيم و غير مستقيم ايجاد خواهند نمود.  اما در خصوص توجيه اقتصادي واحدهاي GTO اين نكته مهم است كه ما 1.4 ميليارد متر مكعب گاز متان به قيمت تغريبي 112 ميليون دلار را به 550 هزار تن اتيلن و پروپيلن با ارزش حدود 450 ميليون دلار تبديل مي كنيم براي احداث يك واحد GTO با ظرفيت توليد ياد شده، بدون واحدهاي پلي اتيلن و پلي پروپيلن نياز به 850 ميليون دلار سرمايه گذاري مي باشد. هزينه توليد  يا OPERATING COST واحدهاي GTO كمتر از ساير واحدهاي الفيني است اما حجم سرمايه گذاري بيشتر است لذا تنها در صورت تامين منابع ارزي با بهره كم و دوره تنفس مناسب و با نگاه استراتژيك و بلند مدت اين پروژه ها اقتصادي است خصوصا براي ايران پروژه هاي MTO نسبت به همه كشورهاي جهان اقتصادي تر است به دليل اينكه گاز متان زياد و پايدار در اختيار دارد و ضمن اينكه خود يك مصرف كننده محصولات الفيني است دسترسي مناسب جغرافيايي به بازارهاي مهم جهان دارد و نيروي انساني ارزان و متخصص و ساير پيش نيازها و زيرساخت هاي لازم را در اختيار دارد.

سرمايه گذاري در حوزه پائين دست متان از قبيل متانول، MTO، GTL و زير شاخته هاي متانول از قبيل فرمالين و اسيد استيك و غيره در ايران ضروري است و اميد است مشوق هاي لازم جهت سرمايه گذاري بخش خصوصي در اين حوزه ايجاد شود و يكي از قابل اتكا ترين مشوق ها اختصاص خوراك با قيمت بخش تجاري و خانگي و نيروگاهي براي مدت 10 سال براي سرمايه گذاري هاي جديد است.

  متاسفانه در ايران  روي شاخه فرمالدئيد متانول هم سرمايه گذاري مناسبي انجام نشد كه اگر صورت مي گرفت مي توانستيم چند ميليون تن مصرف متانول در اين بخش داشته باشيم و‌اشتغال قابل توجهي نيز براي جوانان جوياي شغل ايجاد مي گرديد.