پيام نفت -رسانه خبري تحليلي نفت، گاز و انرژي : كدام بخش‌ها بيشترين يارانه انرژي را دريافت مي‌كنند؟
سه شنبه، 16 مهر 1398 - 09:29 کد خبر:45050
گزارش مركز پژوهش‌هاي مجلس نشان مي‌دهد كه بيش از سه‌چهارم يارانه ضمني هيدوركربوري به غير خانوار اختصاص داشته و در واقع انرژي ارزان مهم‌ترين روش حمايت دولت از بخش توليد در ايران است. بنابراين هرگونه سياستگذاري درباره تغيير اين روش نيازمند توجه به تبعات و آثار افزايش قيمت انرژي بر بخش توليد است.

پيام نفت:

كدام بخش‌ها بيشترين يارانه انرژي را دريافت مي‌كنند؟

 دفتر مطالعات انرژي، صنعت و معدن اين مركز « درباره يارانه انرژي در ايران ۱. يارانه پنهان و ملاحظات آن» با هدف نشان دادن تصويري شفاف از مصرف حامل‌هاي انرژي در اقتصاد ايران و برآورد تقريبي يارانه پنهان بررسي انجام داده‌است.  

بر اساس يافته‌هاي اين بررسي، بخش كشاورزي در سال‌هاي ۸۵- ۱۳۸۴ كمترين سهم و و نيروگاه‌ها بيشترين سهم را از يارانه هيدروكربوري داشته‌اند. همچنين از مجموع يارانه هيدروكربورهاي مصرف شده در كشور در سال ۱۳۹۵، نيروگاه‌ها با ۳۳ درصد، بخش خانگي با ۲۴ درصد، بخش صنعت با ۲۱ درصد، بخش حمل‌ونقل با ۱۵ درصد و كشاورزي سه درصد به ترتيب بيشترين تا كمترين سهم‌ها را به خود اختصاص داده‌اند. در نتيجه، اولويت سياستگذاري در مورد يارانه انرژي ‌بايد نخست نيروگاه‌هاي كشور و سپس بخش خانگي باشد.

 سال ۱۳۹۵ سرانه يارانه هيدروكربوري كشور ۶۵/۱۴ميليون ريال، يارانه هيدروكربوري به ازاي هر خانوار ۴۱/۴۸ ميليون ريال، سرانه يارانه سوخت مصرفي در بخش خانگي ۵۸/۳ ميليون ريال و يارانه سوخت مصرفي بخش خانگي به ازاي هر خانوار ۸۲/۱۱ميليون ريال بوده است. علاوه بر اين، نسبت يارانه هيدروكربوري به توليد ناخالص داخلي ۸۸/۸ درصد بوده است. 



برابر گزارش مركز پژوهشهاي مجلس شوراي اسلامي همچنين تصريح شده است: سهم بنزين از مجموع يارانه فراورده‌هاي نفتي، هشت درصد و سهم نفت‌گاز حدود ۶۸ درصد است. بنابراين سياستگذاري در مورد بنزين با هدف اصلاح و كاهش يارانه انرژي در اولويت‌هاي بعدي قرار مي‌گيرد و با وجود آنكه سهم دهك اول از يارانه انرژي ۵/۰۶ درصد بوده و از ساير دهك‌ها كمتر است، نسبت يارانه انرژي به هزينه كل خانوار در اين دهك، با ۱۵ درصد، بيشترين مقدار را به خود اختصاص مي‌دهد، به آن معني كه معيشت دهك اول به نسبت ساير دهك‌ها به مراتب به يارانه انرژي وابستگي بيشتري دارد.

بر اساس اين گزارش از مجموع ۸۷.۶ ميليون ليتر بنزين مصرفي در روز در سال ۱۳۹۶، سهم خودروهاي شخصي و وانت‌ها به‌ترتيب ۵۳.۴ و ۱۸.۴ ميليون ليتر در روز است. ضمن اينكه سهم موتورسيكلت‌ها نيز پنج ميليون ليتر در روز ثبت شد. در واقع،‌ خودروهاي سواري (شامل خودروهاي شخصي، دولتي و تاكسي‌هاي اينترنتي) ۶۰ درصد مصرف بنزين را به خود اختصاص داده‌اند و سياستگذاري صحيح درباره بنزين مستلزم توجه به اين موضوع است.

گزارش مركز پژوهشهاي مجلس شوراي اسلامي مي افزايد: سال ۱۳۹۷، يارانه گاز، گازوئيل، برق، بنزين و آب به ترتيب برابر با ۱۹.۴، ۱۲.۸، ۱۳.۶، ۱۰.۵ و ۰.۶ است كه با كسر مبلغ ۷.۶۶ ميليارد دلار يارانه گاز طبيعي سوخت نيروگاهي با هدف اجتناب از احتساب مضاعف، در مجموع حدود ۴۹/۲۴ ميليارد دلار قابل برآورد است.

همانطور كه در نمودار زير مشاهده مي شود، در سال ۱۳۹۵ سهم نيروگاهها از يارانه گاز طبيعي برابر با ۳.۳۷ درصد و بيش از ساير بخش‌هاست. پس از آن بخش خانگي با ۱.۲۹ درصد و بخش صنعت با ۲۷ درصد بيشترين سهم را دارا هستند. در مجموع هيدروكربورهاي مصرف شده در كشور نيز، نيروگاهها ۳۳ درصد، بخش خانگي ۲۴ درصد و بخش صنعت ۲۱ درصد و بخش حمل و نقل با ۱۵ درصد يارانه‌ها را به خود اختصاص داده اند.

بر اساس اين مطالعات، اولويت سياستگذاري در مورد يارانه انرژي بايد به ترتيب در مورد نيروگاه‌هاو سپس بخش خانگي، صنعت و حمل‌ونقل صورت گيرد.· توجه به سهم خانوار از مجموع يارانه هيدروكربوري نشان ميدهد بيش از سه‌چهارم يارانه ضمني هيدوركربوري به غير خانوار اختصاص داشته و در واقع انرژي ارزان مهمترين روش حمايت دولت از توليد در ايران است. هرگونه سياستگذاري درباره تغيير اين روش منوط به توجه به تبعات و آثار افزايش قيمت انرژي بر بخش توليد است.